Een goede sportplek in de buitenruimte bestaat tegenwoordig uit veel meer dan alleen een voetbalveld of een paar speeltoestellen. Op schoolpleinen, in woonwijken, parken en op recreatieterreinen zien we steeds vaker verschillende vormen van sport en beweging bij elkaar komen.
Een pannakooi kan daarbij het centrale punt vormen, aangevuld met bijvoorbeeld basketbal, buitenfitness en calisthenics. Zo ontstaat een plek waar kinderen kunnen voetballen, jongeren kunnen basketballen of trainen en volwassenen gebruik kunnen maken van fitnessvoorzieningen.
Het interessante is dat daarvoor niet altijd een enorm terrein nodig is. Door vooraf goed na te denken over de gebruikers en de indeling kan ook op een relatief compacte locatie een verrassend veelzijdige sportplek ontstaan.
Een pannakooi als centrale ontmoetingsplek
Een pannakooi is bij uitstek geschikt voor intensieve balsporten op een beperkt oppervlak. Doordat het speelveld wordt omsloten, blijft de bal binnen het veld en kan het spel vrijwel voortdurend doorgaan.
Naast de bekende rechthoekige sportkooien bestaan er compacte en ronde pannakooien. Hierdoor kan de voorziening worden afgestemd op de beschikbare ruimte.
Een pannakooi wordt bovendien vaak meer dan alleen een plek om te voetballen. Zeker op schoolpleinen en in woonwijken ontstaat rondom zo'n veld vanzelf een ontmoetingsplek waar jongeren samenkomen.
Wie verschillende uitvoeringen wil vergelijken, kan bijvoorbeeld kijken naar de pannakooien en pannavelden van SKWshop.
Combineer voetbal en basketbal
Een sportveld hoeft niet voor slechts één sport te worden ingericht. Basketbalvoorzieningen kunnen bijvoorbeeld worden geïntegreerd in een pannakooi of sportkooi.
Basketbalborden worden dan boven of achter de voetbaldoelen geplaatst. Hierdoor kan hetzelfde speeloppervlak worden gebruikt voor voetbal, panna en basketbal.
Vooral op schoolpleinen is dat praktisch. De beschikbare ruimte wordt efficiënter gebruikt en verschillende groepen kunnen gedurende de dag dezelfde sportvoorziening voor andere activiteiten gebruiken.
[FOTO – sportkooi met voetbaldoelen en geïntegreerde basketbalunits]
Er kan natuurlijk ook voor een afzonderlijke basketbalvoorziening worden gekozen. Een vrijstaande basketbalpaal naast een pannakooi zorgt ervoor dat verschillende sporten tegelijkertijd kunnen plaatsvinden.
Buitenfitness maakt de sportplek toegankelijker
Niet iedereen wil voetballen of basketballen. Door buitenfitness toe te voegen, wordt een sportplek interessant voor een bredere groep gebruikers.
Outdoor fitnesstoestellen kunnen worden gebruikt voor het trainen van onder andere conditie, kracht, mobiliteit en coördinatie. Afhankelijk van de gekozen toestellen kan een fitnesszone geschikt worden gemaakt voor zowel beginnende als meer ervaren sporters.
Dat maakt buitenfitness interessant voor parken en woonwijken, maar ook voor scholen, sportverenigingen en recreatieterreinen.
[FOTO – buitenfitnessproject met meerdere toestellen]
Een fitnesszone hoeft daarbij niet groot te zijn. Een aantal zorgvuldig gekozen toestellen kan al voldoende zijn om naast een pannakooi of basketbalveld een compleet andere vorm van bewegen mogelijk te maken.
Bij permanent geïnstalleerde outdoor fitnesstoestellen in de openbare ruimte is veiligheid uiteraard belangrijk. NEN-EN 16630 is hierbij een belangrijke Europese norm voor permanent geïnstalleerde outdoor fitnessapparatuur.
Voorbeelden van verschillende toepassingen zijn te vinden tussen de buitenfitness toestellen van SKWshop.

Dit Calisthenicstoestel - park komt u tegen in Nijmegen. Een aanwinst voor de sportieve buitenruimte.
Calisthenics voor vrij en intensief trainen
Een andere sportvorm die goed past binnen een moderne sportieve buitenruimte is calisthenics.
Bij calisthenics wordt voornamelijk het eigen lichaamsgewicht gebruikt. Met verschillende stangen en trainingsstations kunnen oefeningen worden uitgevoerd zoals pull-ups, dips, muscle-ups en uiteenlopende core-oefeningen.
Het bijzondere aan calisthenics is dat dezelfde installatie op verschillende niveaus kan worden gebruikt. Een beginnende sporter kan eenvoudige oefeningen uitvoeren, terwijl ervaren gebruikers dezelfde constructie gebruiken voor veel zwaardere en technischere bewegingen.
[FOTO – aantrekkelijk calisthenicspark met meerdere trainingsstations]
Een calisthenicspark kan zelfstandig worden aangelegd, maar vormt ook een logische aanvulling op een sportplein met voetbal en basketbal. Hierdoor komen balsport, krachttraining en individuele beweging op één locatie samen.
Bekijk bijvoorbeeld verschillende calisthenics toestellen en opstellingen van SKWshop.
Geluid verdient aandacht bij sportkooien
Wanneer een sportplek dichtbij woningen of andere bebouwing ligt, is geluid een belangrijk onderdeel van het ontwerp.
Bij traditionele metalen sportkooien kunnen een bal tegen de wanden en trillingen in de constructie contactgeluid veroorzaken. Daarom zijn er tegenwoordig ook extreem geluidsarme pannakooien waarbij constructie, verbindingen en wandopbouw zijn ontwikkeld om deze geluiden sterk te beperken.
Voorbeelden hiervan zijn de Match- en Premium+ serie van SKWshop. Dergelijke uitvoeringen kunnen interessant zijn voor locaties waar intensief sporten en de omliggende woonomgeving dicht bij elkaar komen.
Niet alleen de constructie bepaalt uiteindelijk de geluidssituatie. Ook de afstand tot woningen, positie en speelrichting van het veld en de inrichting van de directe omgeving verdienen aandacht.
Ook de ondergrond hoort bij het ontwerp
De ondergrond heeft veel invloed op zowel het gebruik als de uitstraling van een sportplek.
Afhankelijk van de sport en locatie kan bijvoorbeeld worden gekozen voor bestrating, kunstgras of een speciaal aangelegde sportondergrond. Met verschillende kleuren en belijningen kunnen sportzones bovendien visueel van elkaar worden gescheiden.
Een gekleurde sportvloer onder een basketbalvoorziening kan bijvoorbeeld een heel ander karakter geven aan een plein dan kunstgras in een pannakooi.
Bij buitenfitness en calisthenics moet daarnaast worden gekeken naar de benodigde vrije ruimtes en, waar dit voor de betreffende opstelling noodzakelijk is, een geschikte valdempende ondergrond.
Kwaliteit zit ook in wat je nauwelijks ziet
Bij een sportvoorziening valt vooral het ontwerp op, maar voor de levensduur zijn juist de constructie en materiaalbehandeling belangrijk.
Stalen buitensportvoorzieningen staan het hele jaar buiten en worden blootgesteld aan regen, vocht, vorst en temperatuurverschillen. Daar komt bij dat ze vaak dagelijks intensief worden gebruikt.
Een veel toegepaste bescherming voor stalen constructiedelen is daarom volbad thermisch verzinken conform NEN-EN-ISO 1461. Hierbij worden daarvoor geschikte stalen onderdelen volledig van een beschermende zinklaag voorzien.
Voor de uitstraling kan de verzinkte constructie vervolgens aanvullend worden voorzien van een poedercoating in een RAL-kleur.
Juist bij een voorziening die jarenlang in de openbare ruimte moet blijven staan, is het verstandig om niet alleen naar aanschaf en uitstraling te kijken, maar ook naar constructie, materiaalgebruik en onderhoud.
Vergeet de ruimte rondom het sporten niet
Een multifunctionele sportplek bestaat uiteindelijk uit meer dan sporttoestellen.
Banken, picknicktafels en andere zitmogelijkheden maken het mogelijk om even uit te rusten of naar andere sporters te kijken. Groen kan verschillende sportzones van elkaar scheiden en tegelijkertijd voor een aantrekkelijkere omgeving zorgen.
Op grotere terreinen kan bewust worden gewerkt met verschillende zones. Een pannakooi voor balsporten, daarnaast een basketbalveld en iets verderop een zone met buitenfitness en calisthenics.
Zo ontstaat niet alleen een plek om te sporten, maar ook een omgeving waar mensen elkaar ontmoeten en verschillende leeftijdsgroepen naast elkaar actief kunnen zijn.
Begin bij de gebruikers, niet bij de toestellen
De beste sportplek ontstaat niet door zoveel mogelijk voorzieningen bij elkaar te zetten. Het begint met de vraag wie de buitenruimte gaat gebruiken en wat zij er moeten kunnen doen.
Een basisschool vraagt om een andere inrichting dan een openbaar sportplein voor jongeren. Bij een recreatiepark kunnen gezinnen en verschillende leeftijdsgroepen belangrijk zijn, terwijl een sportpark juist ruimte kan bieden voor intensievere training.
Daarna kan worden gekeken welke combinatie daarbij past.
Soms is een compacte pannakooi met een losse basketbalpaal voldoende. Op een grotere locatie kan een combinatie van een sportkooi, buitenfitness en een uitgebreid calisthenicspark juist veel meerwaarde bieden.
Door voetbal, basketbal, fitness en vrij trainen op een slimme manier met elkaar te combineren, ontstaat een buitenruimte die niet afhankelijk is van één sport of één doelgroep. En juist daardoor kan zo'n plek gedurende een groot deel van de dag worden gebruikt.
Voor meer voorbeelden van verschillende buitensportvoorzieningen en gerealiseerde projecten kan ter inspiratie worden gekeken bij SKWshop.
De hartelijke groeten van echt #allesvoorbuiten
Auteur: Karin van Dijkl










